Loading...

Türkçe Dil Bilgisi. Die Türkische Grammatik

Abstract 2015 52 Pages

Speech Science / Linguistics

Excerpt

ÖN SÖZ:

ÇOK KIYMETLİ ÖĞRENCİ ARKADAŞLARIM VE SEVGİLİ ÇOCUKLAR:

İNSANOĞLU DÜNYAYA GELDİĞİ İLK ÇAĞLARDA ,BİRBİRLERİYLE ANLAŞABİLMELERİ

İÇİN ÇEŞİTLİ İŞARETLER KULLANMIŞLARDIR.YILLARSONRA DA ÇEŞİTLİ TOPLULUKLAR

OLUŞMUŞ,VE HER TOPLULUK KENDİ DİLİNİ GELİŞTİRMİŞTİR.

TÜRK TOPLUMLARININ KULLANIP GELİŞTİRDİĞİ TÜRKÇE DİLİMİZ DE BU TOPLULUK

DİLLERİNDEN BİR TANESİDİR.EĞER BİZLER AİLEDE KONUŞTUĞUMUZ "KENDİ

ANADİLİMİZ" DEN BAŞKA BİR DİLİ VEYA DİLLERİ ÖĞRENMEK İSTERSEK ,

ÖNCE KENDİ "DİLİMİZE VAKIF" OLMAMIZ GEREKLİDİR.

BU KONUDA BİRÇOK UZMAN YAZARLARIMIZ TARAFINDAN YAZILMIŞ ,ÇİZİLMİŞ

"TÜRKÇE VE TÜRKDİLİ EDEBİYATI" KİTAPLARI MEVCUTTUR.

BU NEDENLE ,NEKADAR ÇOK ARAŞTIRIR,OKUR VE BİLGİSAHİBİ OLURSANIZ,

O KADAR ÇOK TEÇRÜBEYE SAHİP OLURSUNUZ.

BEN DE SİZLERİN HUZURUNDA "UZMAN YAZARLARIMIZIN" AFFINA SIĞINARAK ,OKULLARDA

GÖRDÜĞÜMÜZ "TÜRKÇE DİLBİLGİSİ"KONULARINDA SİZLERİ AYDINLATMAYA ÇALIŞTIM.

YABANCI DİL VEYA DİLLERİ ÖĞRENİRKEN SİZLERE YARDIMCI OLABİLİRSEM EN BAHTİYAR İNSAN BEN OLURUM.

BURADA YAPMIŞ OLDUĞUM HATALARDAN VE EKSİKLİKLERDEN DOLAYI " AFFINIZA"

SIĞINARAK HERTÜRLÜ UYARI VE ELEŞTİRİLERE HERZAMAN VE HERYERDE

AÇIK OLDUĞUMU BELİRTİR VE HERKESE BAŞARILAR DİLERİM.

AYRICA BURADA ,ŞUNU DA İFADE ETMELİYİM Kİ ,"TÜRKÇE VE TÜRKDİLİNİ"

GELİŞTİRMEK,GENİŞLETMEK,YAŞATMAK VE HER DAİM " ANLAŞILIR" KILMAK

HER TÜRKGENCİNİN"ULUSAL" GÖREVLERİNDEN BİRİDİR DÜŞÜNCESİNDEYİM.

SAYGI VE SEVGİLERİMLE:

HALİT YILMAZTÜRK

HARFLER:

Abbildung in dieser Leseprobe nicht enthalten

TÜRKÇE DE TOPLAM 29 HARF MEVCUTTUR.

HARF NEDİR:

AĞZIMIZDAN ÇIKAN SESLERİN "YAZIM HALİNE " DÖKÜLMESİNE VE" YAZIM OLARAK" İFADE EDİLMESİNE HARF DENİR.

TÜRKÇEMİZDE TOPLAM OLARAK ( 29 ) ANAHARF MEVCUTTUR.SON YILLARDA LATİNKÖKENLİ AVRUPA DİLLERİNDEN DE BAZI HARFLER TÜRKÇEMİZE GİRMİŞ VE BENİMSENMİŞTİR.

HARFLER:

A: BÜYÜK HARFLER
B: KÜÇÜK HARFLER
C: ÜNLÜ HARFLER " SESLİ HARFLER"
D: ÜNSÜZ HARFLER " SESİZ HARFLER" OLMAK ÜZERE ( 4 ) GURUBA AYRILIRLAR.

ÜNLÜ HARFLER:

A, E, I, İ, U, Ü ,O , Ö " OLMAK ÜZERE 8 ADETTİR.

ÜNSÜZ HARFLER:

: GERİYE KALAN 21 HARF DE ÜNSÜZ OLARAK ADLANDIRILIR.

ÜNLÜ HARFLER:

AĞZIMIZDAN HİÇBİR AKSAMAYA

( DEĞİŞİME) UĞRAMADAN ÇIKARABİLDİĞİMİZ SESLERİN YAZI DİLİNDEKİ İFADE TARZLARIDIR.

VE BUNLARI TEKRAR EDERSEK : " A , E, I, İ, U, Ü, O, Ö, " OLMAK ÜZERE ( 8 )TANEDİR.

ÜNSÜZ HARFLER:

AĞZIMIZDAN ÇIKAN SESLERİN AKSAMAYA UĞRAYARAK "

DEĞİŞİME MARUZ KALARAK"ÇIKAN VE TELAFFUZLARI "İFADELERİ,ŞÖYLENİŞ ŞEKİLLERİ"

ZOR OLAN HARFLERDİR.TOPLAM ( 29 ) HARFİN GERİYE KALAN KISMI YANİ ( 21) HARF ÜNSÜZ

HARFLER OLARAK ADLANDIRILIRLAR.

TÜRKÇE DE ÇOKÇA KULLANILAN SEMBOLLER :

( İŞARETLEMELER )

1: DÜZELTME İŞARETİ : SEMBOLİ " Â "
2: KESME İŞARETİ SEMBOLİ " ’ "
3: YARIM YATAY ÇİZGİ SEMBOLİ " ─ "

A: DÜZELTME İŞARETİ:

: YAZILIŞLARI TEMELDE AYNI OLAN FAKAT ANLAMLARI VE OKUNUŞLARI

FARKLI OLAN VE FARKL DÜŞNCELERİ İFADE EDEN KELİMELERİ BİBİRİNDEN AYIRMAK İÇİN KULLANILIR

VE ÜZERİNDE BULUNAN HARFLERİN İNCE VE YUMUŞAK OKUNMASINI SAĞLAR.

ÖRNEK OLARAK:

Abbildung in dieser Leseprobe nicht enthalten

A: ============== HALA : AİLE FERTLERİNİ İFADE EDER.HERHANGİBİR ERKEK KARDEŞİN ( BABANIN)

" KIZ KARDEŞİ " BABANIN ÇOCUKLARININ HALASI OLUR.

B: ===============HÂLÂ : ŞU ANDA BİLE ,HALİHAZIRDA,ŞİMDİ BİLE ANLAMINDADIR.

EMEKLİ YAŞI GELDİĞİ HALDE O HÂLÂ ÇALIŞMAKTADIR.

EMEKLİ YAŞI GELDİĞİ HALDE O HENÜZ ÇAŞIŞMAKTADIR.

C: ================ KAR : MEVSİMSEL ,KIŞIN YAĞAN KAR ANLAMINDADIR.

D: ================= KÂR : PARASAL DEĞER: TİCARETTE ELDE EDİLEN KAZANÇ ANLAMINDADIR.

E: ================= ADET : İKİ ADET,ÜÇ ADET ,BEŞ ADET ,YÜZ ADET V.S. SAYISAL OLARAK İFADE ETME ŞEKLİDİR.

F:================== ÂDET : ÖRF VE ADETLER ,GELENEKLER,GÖRENEKLER VE YAŞAM TARZLARINI İFADE EDER.

2: ================== KESME İŞARETİ: " ’ "

CÜMLELERDE KELİMELERİN ,OKUNUŞ TARZLARINI VE AHENKLERİNİ DÜZENLEYEREK ANLAMBÜTÜNLÜĞÜ SAĞLAYAN SEMBOLLERDİR VE HARFLERİN ÜST BÖLÜMÜNDEN VİEGÜL İLE AYRILIRLAR.

GENEL OLARAK KİŞİ ADLARINDAN,ÖZEL İSİMLERDEN,KISALTMA HARFLERİNDEN VE CÜMLE İÇERİSİNDE KULLANILAN RAKAMLARDAN SONRA KULLANILIRLAR.

ÖRNEK OLARAK:

AMMET ’İN KİTABI , VELİ ’NİN KALEMİ , MEHMET ’ İN CETVELİ V.S.

ANKARA ’ YA , İSTANBUL ’ A , İZMİR ’ E V.S.

THY ’ DAN , DDY ’ DAN V.S.

THY: TÜRK HAVA YOLLARI KISALTMASI

DDY : DEVLET DEMİR YOLLARI KISALTMASI.

3 : YARIM YATAY ÇİZGİ :

====================================== "­­­­―"

CÜMLE YAZIMLARINDA SATIR SONUNA SIĞMAYAN KELİMELERİN " DEVAM " ETTİĞİNİ GÖSTEREN SEMBOLDÜR VE HARFLERİN ORTASINDAN YATAY OLARAK YARIM DÜZÇİZGİ OLARAK ÇİZİLİR.

İSİM NEDİR:

======================

İSİM: CANLI VE CANSIZ GÖRÜNEN VEYA GÖRÜNMEYEN ,DÜŞÜNÜLEBİLEN VEYA DÜŞÜNÜLEMEYEN KISACASI TÜM VARLIKLARA " AD " ALAN KELİMELERE " İSİM " DENİR VE " YAPILARINA GÖRE" DE BASİT İSİMLER,TÜREMİŞ İSİMLER VE BİLEŞİK İSİMLER OLMAK ÜZERE GURUBA AYRILIRLAR.

A: BASİT İSİMLER:

======================= KÖK HALİNDE VE GENELDE "TEKHECELİ" KELİMELERDİR.

B: TÜREMİŞ İSİMLER:

======================== HERHANGİ BİR "KÖK" VEYA " GÖVDEDEN " ÇEŞİTLİ " EKLER " VE " TAKILARLA "TÜRETİLEREK YAPILAN VE

" YENİBİR ANLAM BÜTÜNLÜĞÜ" TAŞIYAN KELİMELERE TÜREMİŞ İSİM DENİR.

C: BİLEŞİK İSİMLER:

======================= AYNI VEYA FARKLI "ANLAMLARDA " BULUNAN İKİ VEYA DAHA ÇOK KELİMENİN BİRLEŞEREK YAPILAN VE "YENİBİR ANLAM BÜTÜNLÜĞÜ " SAĞLAYAN KELİMELERE BİLEŞİK İSİM DENİR.

TÜREME VE TÜRETME NEDİR :

=================================

EKLER VE TAKILAR VASITASI İLE HERHANGİ BİR KÖKTEN " FARKLI M­­­ÂN­­­ÂDA " ANLAM BÜTÜNLÜĞÜ SAĞLAYAN YENİ KELİMELER ELDE EDİLMESİNE " TÜREME VE TÜRETME " DENİR. VE BİR DİLİN GELİŞİP ZENGİNLEŞMESİNDE TÜREME VE TÜRETME ÇOK ÖNEMLİ BİR KAVRAMDIR.

ÇEKİM EKLERİ NEDİR :

===========================

ÇEKİM EKLERİ"KÖK VEYA GÖVDENİN " ANLAMLARINDA HERHANGİ BİR DEĞİŞİKLİK GÖSTERMEYEN VE SADECE " CÜMLE İÇERİSİNDEKİ "KELİMELERİN DÜZGÜN BİR BİÇİMDE KULLANILMASINA YARAYAN "EKLERE"ÇEKİM EKLERİ DENİR.

YAPIM EKLERİ NEDİR:

==============================

YAPIM EKLERİ" KÖK VE GÖVDENİN "ASIL ANLAMINDAN BAŞKA YENİ ANLAM VE MAN­­­Â KATARAK YENİ KELİMELER TÜRETİLMESİNE YARAYAN EKLERE "YAPIM" EKLERİ DENİR.

ÖZEL İSİM NEDİR :

==============================

KENDİNDEN BAŞKA EŞİ VE BENZERİ OLMAYAN ,YALNIZ VE YALNIZ "TEK" OLAN VARLIKLARA VERİLEN ADLARA " ÖZEL İSİM " DENİR.

CİNS İSİM NEDİR:

===============================

BİRBİRLERİNE BENZEYEN VE AYNI CİNS’TEN OLAN VARLIKLARA VERİLEN İSİMLERE "CİNS İSİM" DENİR.

TEKİL İSİM NEDİR :

===============================

AYNI CİNS’ TEN OLAN VARLIKLARIN "BİR TANESİNİ" GÖSTEREN İSİMLERE "TEKİL İSİM" DENİR.

ÇOĞUL İSİM NEDİR :

=================================

AYNI CİNS’TEN OLAN VARLIKLARIN "BİRDEN FAZLASINI" GÖSTEREN İSİMLERE " ÇOĞUL İSİM" DENİR.

MADDE İSMİ NEDİR:

=================================

İNSAN VASIFLARI DAHİLİNDE " GÖZLE GÖRÜLEBİLEN " VE ELLE " TUTULABİLEN " VARLIKLAR İLE " DUYU ORGANLARIMIZLA"

VAR OLDUKLARINI TESPİT EDEBİLDİĞİMİZ VARLIKLARA " AD " OLAN KELİMELERE "MADDE İSMİ" DENİR.

MANÂ İSMİ NEDİR :

========================================

GÖZLE " GÖRÜLEMEYEN ,ELLE TUTULAMAYAN VE DUYU ORGANLARIMZLA DA " TESPİT EDEMEDİĞİMİZ HÂLDE , FAKAT VAR OLDUKLARINA " İNANDIĞIMIZ "VE VAR OLARAK "SANDIĞIMIZ" VE DE " SAYDIĞIMIZ " VARLIKLARA " AD " OLAN KELİMELERE "MANÂ" İSMİ DENİR.

İSMİN HALLERİ:

=============================================

TOPLAMDA İSİMLERİN "BEŞ" HALİ VARDIR.

1: İSMİN "YALIN" HALİ===İSİM SONUNA HİÇ BİR EK VE TAKI ALMADAN SADE VE YALIN BİR ŞEKİLDE KULLANILMASIDIR.
2: İSMİN " İ " HALİ : === İSİM SONUNA ( I ,İ ,U , Ü ) " EKLERİ " ALMIŞ HALİNE DENİR.
3: İSMİN " E " HALİ : === İSİM SONUNA ( E , A ) " EKLERİ" ALMIŞ HALİNE DENİR.
4: İSMİN " D " HALİ : === İSİM SONUNA ( DE , DA ,TE ,TA ) "EKLERİ " ALMIŞ HALİNEDENİR.
5: İSMİN " DEN " HALİ : === İSİM SONUNA ( DEN , DAN ,TEN ,TAN ) "EKLERİ" ALMIŞ HALİNE DENİR.

ÖRNEKLER :

=====================

1 A: "YALIN " HALİ: İZMİR,ANKARA,KİTAP,İP,KADER,İMAN,KORKU,ECEL,DÜN, BUGÜN V.S.
2: B: "İ " HALİ: İZMİRİ,ANKARAYI,DÜNÜ,BUGÜNÜ,KADERİ,İMANI,KORKUYU,ECELİ,TANIMAYI V.S.
3: C: "E " HALİ: İZMİRE,ANKARAYA,KİTABA,İPE V.S.
4: D: "D " HALİ: İZMİRDE,ANKARADA,KİTAPTA,İPTE,KORKUDA, ECELDE V.S.
5: E : "DEN " HALİ: İZMİRDEN,ANKARADAN,KİTAPTAN,ECELDEN ,KORKUDAN V.S

CÜMLEDE KULLANILIŞI :

==============================

EVİN BAHÇESİ : " YALIN" HALİ

EVİN BAHÇESİNİ GÖRDÜM : " İ " HALİ

EVİN BAHÇESİNE GELDİM : "E " HALİ

EVİN BAHÇESİNDE OTURDUM : " D " HALİ

EVİN BAHÇESİNDEN ÇIKTIM : "DEN " HALİ

CÜMLE NEDİR:

=================================

CÜMLE,DUYGU VE DÜŞÜNCELERİMİZİ BİR "ANLAM BÜTÜNLÜĞÜ DAHİLİNDE"ANLATMAYA YARAYAN KELİMELER MANZUMESİDİR.

CÜMLENİN ASIL ÖGELERİ : ( ÖZNE , YÜKLEM VE TÜMLEÇ) TİR

=====================

"İSİMLER" CÜMLELERDE GENELDE "ÖZNEYİ" TEMSİL EDERLER VE GENELDE "İSMDEN VEYA İSM SOYUNDAN" GELEN KELİMELERLE BİRLİKTE "İSMİN YERİNE" GEÇEN VEYA "İSMİN YERİNE"KULLANILAN KELİMELERDİR.

"ÖZNEYİ" CÜMLE İÇİNDE TESPİT ETMEK İÇİN (KİM , NE) SORULARI SORULUR.

========

YÜKLEM : (FİİLDİR) CÜMLEDE BAŞ KAHRAMAN ,ANA KAHRAMAN, KISACASI İŞİ,HAREKTİ VE EYLEMİ YAPAN VE AYNIZAMANDA EYLEMİ

================ ÜSTLENEN "YANİ EYLEMİ ÜZERİNE" ALAN KELİMEDİR.

TÜMLEÇ: CÜMLELERDE YÜKLEMLE (FİİL İLE) İLGİLİ OLARAK YAPILAN EYLEMİ TAMAMLAYARAK

" TAM OLARAK" ANLAMAYA VE ANLATILMASINA YARAYAN VE DE ANLAM BÜTÜNLÜĞÜ SAĞLAYAN

KEMELERE "TÜMLEÇ" DENİR.

ÖRNEK :

=================== " BEN OKULA GİDİYORUM CÜMLESİNDE : "

(KİM ? NE ?) SORUSU: SORULDU .

KİM OKULA GİDİYOR " BEN "

(BEN KELİMESİ ÖZNE DİR. )

EYLEM : GİTMEK

GİTME EYLEMİ,( FİİL) " GİDİYORUM "

(GİDİYORUM KELİMESİ YÜKLEM DİR. )

NEREYE GİDYORUM: " OKULA"

(OKULA KELİMESİ TÜMLEÇTİR. )

SIFAT NEDİR:

===============================================

SIFAT, VARLIKLARIN,DURUMUNU,RENGİNİ,BİÇİMİNİ,SAYISINI VE YERİNİ İŞARET EDEREK

" NASIL VE NİCE " OLDUKLARINI BELİRTEN KELİMELERE SIFAT DENİR.

SIFATLAR DA : YAPILARINA GÖRE: 1: BASİT

========================== = 2: TÜREMİŞ

3: BİLEŞİK " SIFATLAR OLMAK ÜZERE ÜÇ GURUBA AYLILIRLAR."

SIFATLAR DA: İSİMLER GİBİ İSİM VE İSİM SOYUNDAN GELEN KÖK VE GÖVDELERDEN TÜRETİLEBİLDİKLERİ

GİBİ , FİİL VE FİİLİMSİ KÖK VE GÖVDELERDEN DE TÜRETİLEBİLİRLER..BİR DİĞER TARAFTAN " İSİM "

[...]

Details

Pages
52
Year
2015
ISBN (eBook)
9783668125001
ISBN (Book)
9783668125018
File size
2.2 MB
Language
Turkish
Catalog Number
v313721
Grade
Tags
türkçe bilgisi türkische grammatik

Author

Share

Previous

Title: Türkçe Dil Bilgisi. Die Türkische Grammatik